ตัวอย่างดุลพินิจที่พบในทางปฏิบัติมีหลายลักษณะ เช่น

ดุลพินิจในการตรวจเอกสารประกอบคำขอ ซึ่งอาจเปิดช่องให้เจ้าหน้าที่แต่ละรายเรียกรับเอกสารหรือกำหนดเงื่อนไขแตกต่างกัน

ดุลพินิจในการตรวจสอบเชิงเทคนิค เช่น การพิจารณาตัวเลขที่คาบเส้นระหว่างช่วงเกณฑ์มาตรฐาน

ดุลพินิจในการตีความข้อกฎหมาย เช่น การกำหนดให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบตามที่เห็นสมควร หรือเป็นไปตามนโยบาย

ดุลพินิจในการกำหนดค่าปรับแบบเป็นช่วงที่ไม่มีหลักเกณฑ์ชัดเจน

ทั้งนี้ กระบวนงานที่มีการใช้ดุลพินิจต้องจัดทำ แนวทางการใช้ดุลพินิจให้ชัดเจนในคู่มือสำหรับประชาชนและเผยแพร่ให้ประชาชนทราบ เช่น กำหนดว่าเกณฑ์ ฐานะมั่นคง หมายถึงมีเงินฝากในบัญชีตั้งแต่ 500,000 บาทขึ้นไปเป็นระยะเวลาไม่น้อยกว่า 1 ปี โดยหน่วยงานสามารถศึกษาเพิ่มเติมได้จากข้อร้องเรียนที่หน่วยงานได้รับ แนวปฏิบัติภายในของหน่วยงาน ข้อเสนอแนะการควบคุมการใช้ดุลพินิจของเจ้าพนักงานของรัฐของสำนักงาน ป.ป.ช. (www.nacc.go.th/naccbpam/categorydetail/20191124125640121/20240923133541) และมาตรา 23 แห่งพระราชบัญญัติหลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2562 ซึ่งกำหนดหลักเกณฑ์การใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ของรัฐ (https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/17082920.pdf)